Święto Środka Jesieni 中秋节

[Ten artykuł został zaktualizowany w 2026 r.]

Jedno z moich ulubionych chińskich świąt. Nostalgiczne i nieco romantyczne. Jesień to czas, gdy świat nieco zwalnia. Zwalniam wtedy i ja. Złożone z wielu ciekawych legend i tradycji, Święto Środka Jesieni, jest z pewnością czasem wartym uwagi.

Czym jest Święto Środka Jesieni

中秋节, czyli Święto Środka Jesieni, w języku chińskim występuje również pod innymi nazwami, takimi jak: 团圆节，月夕，八月节 itd. Jest jednym ze świąt zaliczających się do Wielkiej Świątecznej Czwórki – 中国四大传统节日. Pozostałe to: 

春节– Chiński Nowy Rok, 

清明节 – Święto Zmarłych, 

端午节 – Święto Smoczych Łodzi.

Święto Środka Jesieni odbywa się piętnastego dnia ósmego miesiąca kalendarza księżycowego, co w 2026 roku przypada na 25 września. Ustawowo przyznane są 3 dni wolnego od 25 do 27 października (czyli od piątku do niedzieli). W tym roku nie jest łączone z Dniem Narodowym, jak miało to miejsce w zeszłym roku. (Kalendarz wszystkich świąt znajdziesz tutaj: link.)

Niestety, wszystko to pięknie brzmi jedynie na piśmie. W rzeczywistości, niewiele osób korzysta z dni wolnych w tym czasie. Przywilej ten przysługuje głównie osobom wykonującym prace biurowe oraz pracownikom jednostek urzędowych, a także studentom. Co więcej, dla pracowników biurowych okres wolnego, w Chinach niemal zawsze wiąże się
z weekendowym odrabianiem. W tym roku dodatkowy dzień pracy przypadł na niedzielę 20 września. Jednym słowem, bilans dni wolnych z okazji Święta Środka Jesieni jest zerowy. (O tym ile pracuje się w Chinach, przeczytasz tutaj: link.)

Święto Środka Jesieni w legendach

Ze Świętem Środka Jesieni związanych jest kilka legend. Przejdźmy pokrótce przez 3 najbardziej znane historie, zaczynając od tej najpopularniejszej.

Legenda o Change – 嫦娥奔月

Legenda 嫦娥奔月, czyli w wolnym tłumaczeniu „O Change, która poleciała na księżyc”. Opowiada historię o dzielnym Houyi – 后羿, który uratował mieszkańców od upału i wywołanej nim suszy. W nagrodę otrzymał od niebiańskiego bożka magiczny eliksir. Dzięki niemu Houyi mógł wznieść się do nieba i dołączyć do sfery niebieskiej. 

Jednak Houyi nie mógłby znieść rozstania ze swoją ukochaną Change. Postanowił przekazać jej eliksir, tak aby bezpiecznie go ukryła, o czym dowiedział się czyhający w pobliżu złodziej. Gdy ten zaatakował, przebywającą samą
w domu Change,
w desperacji dziewczyna pospiesznie sama zażyła eliksir. Po wypiciu magicznej mikstury Change uniosła się do nieba. Przestraszona, nie chcąc oddalać się od Houyi, pospiesznie chwyciła się najbliższego Ziemi ciała niebieskiego, jakim był księżyc. 

Gdy Houyi wrócił do domu i odkrył zniknięcie ukochanej, uniósł twarz do nieba, nawołując jej imię. Wtem dostrzegł jej sylwetkę na księżycu i pojął, co zaszło. Przygotował więc stół, na którym ustawił uwielbiane przez Change potrawy,
w tym ciasteczka księżycowe. Za jego przykładem poszli mieszkańcy, którzy również darzyli Change ogromną sympatią. Tak narodził się zwyczaj, zbierających się razem rodzin i przyjaciół, podziwiających wspólnie księżyc i zajadających się księżycowymi ciasteczkami, które stały się symbolem Święta Środka Jesieni.

Dla osób uczących się języka chińskiego, jak i tych zwyczajnie zainteresowanych legendą o Change, polecam obejrzeć filmik na YouTube z kanału @ChineseClass365：

Legenda o Wu Gangu- 吴刚伐桂

Istnieje wiele, naprawdę wiele różnych wersji legendy 吴刚伐桂, czyli „O Wu Gangu ścinającym drzewo”. O ile
w przypadku legendy o Change, w zależności od źródła, jest ona raczej dość spójna i powtarzalna, tak w przypadku legendy o Wu Gangu, co źródło to inna historia.

Jedynym, w miarę powtarzalnym elementem jest to, że Wu Gang za swoje przewinienia (tu również, co źródło to inna zbrodnia) zostaje skazany na banicję. Wysłany na księżyc zostaje zmuszony do odbycia tam kary, w ramach której musi codziennie ścinać drzewo księżycowe – 月亮树 (w innych wersjach jest to czasami cynamonowiec 桂树, osmantus (wończa) 桂花树 lub drzewo laurowe 月桂), które uparcie regeneruje się i odrasta. Tak więc można powiedzieć, że Wu Gang, to taki chiński Syzyf. 😉

Legenda o Jadeitowym Króliku – 玉兔捣药

Trzecia legenda związana ze Świętem Środka Jesieni opowiada o nieśmiertelnym białym króliku. Ze względu na swe umaszczenie został obwołany Jadeitowym Królikiem – 玉兔. To jak się tam znalazł i jaką odegrał rolę w historii, różni się w zależności od źródła. Czasami jest on pupilem Niebiańskiego Pałacu, czasami towarzyszem Change. Bywa również samą Change, która została zmieniona w królika po śmierci (lub za karę, jak podają niektóre źródła). Głównym zajęciem Jadeitowego Królika było zazwyczaj wytwarzanie lekarstwa (dla siebie lub dla innych), zapewniającego nieśmiertelność. Przewija się on również bardzo często jako postać poboczna w wielu innych legendach związanych z tym świętem.

W starożytności uczeni często używali Jadeitowego Królika jako symbolu księżyca w poezji i powieściach. W legendach taoistycznych zaś często zestawiany jest ze złotym osmantusem, symbolizującym harmonię między yin i yang. Obecnie biały króliczek jest drugim po ciasteczkach księżycowych najbardziej rozpoznawalnym symbolem Święta Środka Jesieni.

Jak obchodzimy Święto Środka Jesieni

Jak już wcześniej wspomniałam, w tym czasie przysługują 3 dni wolnego. Przynajmniej w jednym z tych dni, a najlepiej
w sam Środek Jesieni wypadałoby spotkać się z rodziną lub znajomymi na kolację. Jednak, jako że różnie u każdego
z tymi dniami wolnymi bywa, wiele osób podchodzi do tego dość luźno. Kiedy wszyscy mamy czas, wtedy się spotkamy, niemniej jednak „ciśnienie” na takie spotkanie jest. Tradycyjnie wieczorem można także puszczać lampiony. Obecnie jednak, praktyka ta traktowana jest dość na równi z puszczaniem fajerwerków, dlatego w miastach się już od niej odchodzi.

Ważnym symbolem Święta Środka Jesieni są ciasteczka księżycowe. W każdej porządnej firmie szefostwo obowiązkowo powinno obdarować nimi swoich pracowników. Obdarowujemy nimi również rodzinę i przyjaciół podczas wspólnych spotkań. Ciasteczko księżycowe to jak pączek w Tłusty Czwartek. Każdy musi zjeść chociaż jedno. 🥮

Czym są ciasteczka księżycowe i czy są smaczne? To pewnie kwestia gustu, ale ja odpowiem, że nie. Ciasteczka są ciężkie, bardzo słodkie, a w konsystencji „glutowate”. Rosną dosłownie w ustach. Z grzeczności starasz się zjeść chociaż jedno, ale w połowie już czujesz, że nie podołasz. 

Tak właśnie smakuje jesień w Chinach

Mimo wszystko mam jakiś sentyment do tego święta. Może dlatego, że jestem jesieniarą?🍁 I choć w tej części kraju liście na drzewach nie czerwienieją (a szkoda!), to na sam dźwięk słów 中秋节 czuję łaskotanie w brzuszku. 

To czas, gdy odpuszczają upały i temperatura robi się „w sam raz”, a w myślach nadchodzący czas zawijania się w kocyk. Jesień w Chongqing jest bardzo krótka i ulotna. Wraz z zakończeniem upałów, szykujemy się już mentalnie na zimowy chłód. 

Niestety, Święto Środka Jesieni, jak każde inne święto, to jeden z najgorszych momentów na przyjazd do Chin
i podróżowanie po kraju. Dlatego osobom planującym wyjazd do Chin zaleca się odłożenie podróży na drugą połowę października (w pierwszym tygodniu wypada Golden Week). Osobom zaś mieszkającym na stałe w Chinach przeczekanie tego okresu domowym Netflix and chill.